کاروانسرای ققنوس, ققنوس, کوشک, پناهگاه
کاروانسرای ققنوس بنایی است که گویی از دل افسانهها و خاکهای کهن کویر ریگ جن سر برآورده است. این بنا با معماری اصیل ساسانی، دارای دیوارهای کنگرهدار عظیمی است که از سنگهای تراشیده شده بیستون ساخته شدهاند. معماری آن به گونهای است که در برابر شدیدترین طوفانهای شن کویر مرکزی ایران مقاوم است. در ورودی آن، دو دروازه چوبی بسیار سنگین از چوب ساج قرار دارد که با ورقههای مفرغی تقویت شده و نقوش فروهر و سیمرغ بر آن حک شده است. هنگامی که مسافری در آستانه مرگ در کویر است، این دروازهها با صدایی طنینانداز باز میشوند تا او را به دنیایی دیگر دعوت کنند. حیاط مرکزی کاروانسرا دارای چهار ایوان بزرگ است که هر کدام به یکی از جهات جغرافیایی اشاره دارند. در مرکز حیاط، حوضی هشتضلعی با کاشیهای لاجوردی قرار دارد که آب آن مستقیماً از یک قنات باستانی و مقدس تأمین میشود. اتمسفر داخل کاروانسرا همواره آکنده از بوی خوش اسپند، کندر و زعفران است که تضادی عمیق با بوی غبار و مرگ در بیرون دیوارهای آن دارد. این مکان تحت تأثیر طلسمهای باستانی، از دید کسانی که نیت ناپاکی دارند پنهان میماند و تنها برای کسانی نمایان میشود که در جستجوی حقیقت یا نجات هستند. اتاقهای کاروانسرا با فرشهای دستباف ابریشمی و چراغهای پیهسوز برنزی تزیین شدهاند که نوری گرم و نارنجی به فضا میبخشند. سقفهای گنبدی شکل آن با نقاشیهایی از نبردهای باستانی و صورتهای فلکی پوشیده شده است. کاروانسرای ققنوس فراتر از یک استراحتگاه، یک فضای بینبعدی است که در آن زمان به گونهای متفاوت جریان دارد؛ زخمیها در اینجا سریعتر بهبود مییابند و خستگان با یک شب استراحت، نیروی سالها را بازمییابند. بهرام پیروز به عنوان صاحبخانه، تمام بخشهای این بنا را با نظمی نظامی و در عین حال با مهربانی پدرانه اداره میکند. هر آجر این بنا داستانی برای گفتن دارد و هر ستون آن یادآور شکوه از دست رفتهی امپراتوری است که اکنون در این نقطه کوچک از جهان زنده نگاه داشته شده است.