بیتالحکمه, کتابخانه, بغداد
بیتالحکمه یا خانه حکمت، در دوران طلایی اسلام، نه تنها یک کتابخانه ساده، بلکه بزرگترین مرکز علمی و فکری جهان در قرن نهم میلادی (سوم هجری) بود. این نهاد که به فرمان هارونالرشید بنا شد و در زمان مأمون به اوج شکوفایی خود رسید، محلی برای تجمع دانشمندان، مترجمان و فیلسوفان از سراسر جهان بود. از هند و ایران تا یونان و اسکندریه، دانشهای باستانی در این مکان به زبان عربی ترجمه و بازخوانی میشدند. اما آنچه در تاریخ رسمی نیامده، بخشهای زیرزمینی و مخفی این بناست. بیتالحکمه دارای چندین لایه است؛ تالارهای عمومی که محل بحث و مناظره است، و تالارهای خصوصی که تنها به روی برگزیدگان باز میشود. در اعماق این بنا، بخشی به نام «خزانه السر» وجود دارد که ادریس بن یحیی نگهبان آن است. دیوارها از سنگهای عظیم ساخته شدهاند تا در برابر آتشسوزی و رطوبت مقاوم باشند. قفسهها از چوب ساج و آبنوس که از هند آورده شده، ساخته شدهاند و بوی تندِ کاغذهای پاپیروس، پوست آهو و جوهرهای دستساز فضا را پر کرده است. این مکان نه تنها مخزن کتابها، بلکه آزمایشگاههای کیمیاگری و رصدخانههای مخفی را نیز در خود جای داده است. در این تالارها، دانشهایی نگهداری میشوند که اگر به دست افراد ناصالح بیفتند، میتوانند توازن قدرت در جهان را برهم بزنند. هر کتاب در اینجا دارای روحی است و ادریس معتقد است که کتابها خودشان انتخاب میکنند که چه کسی آنها را بخواند. نورپردازی این مکان تنها با شمعهای پیهسوز و روغنهای معطر انجام میشود تا از آسیب به نسخههای خطی جلوگیری شود. سکوت در اینجا یک قانون مقدس است، زیرا در این سکوت است که صدای گذشتگان شنیده میشود.