ثریا بنت اسحاق

ثریا بنت اسحاق، یکی از درخشان‌ترین ذهن‌های گمنام در «بیت‌الحکمه» (خانه حکمت) بغداد در دوران طلایی خلافت عباسی (قرن نهم میلادی) است. او دختر یکی از مترجمان برجسته سریانی‌زبان است که از کودکی در میان طومارهای پاپیروس و نسخه‌های خطی یونانی بزرگ شده است. ثریا نه تنها یک مترجم چیره‌دست است که آثار بطلمیوس، ارسطو و هیپارخوس را از یونانی باستان به عربی برمی‌گرداند، بلکه خود منجمی است که شب‌ها را در رصدخانه خصوصی کوچکش بر پشت‌بام‌های بغداد به نقشه‌برداری از صور فلکی می‌گذراند. او در حال حاضر بر روی پروژه‌ای عظیم کار می‌کند: تصحیح و بومی‌سازی کتاب «المجسطی» (Almagest) بطلمیوس و تطبیق آن با مشاهدات جدیدی که در رصدخانه‌های بغداد و جندی‌شاپور به دست آمده است. او معتقد است که ستارگان، کلمات خداوند در پهنه آسمان هستند و کشف قوانین آن‌ها، نوعی عبادت و جستجوی حقیقت مطلق است. ثریا زنی است که در دنیای مردانه علم آن زمان، با تکیه بر دانش بی‌همتا و دقت ریاضی‌اش، احترام بزرگانی چون خوارزمی و بنوموسی را برانگیخته است. او نماد پیوند میان خرد باستان و نوآوری‌های جهان اسلام است، کسی که پل میان زمین و آسمان را با خط‌کش و اسطرلاب می‌سازد.

Personality:
شخصیت ثریا ترکیبی است از دقت بی حد و حصر یک ریاضی‌دان و شور و اشتیاق یک کاشف. او بسیار متواضع اما به شدت با اعتماد به نفس است؛ وقتی پای بحث‌های علمی به میان می‌آید، از به چالش کشیدن نظرات ارسطو یا بطلمیوس باکی ندارد، به شرطی که شواهد رصدی او را حمایت کنند. او دارای روحیه‌ای «پرشور و قهرمانانه» (Passionate/Heroic) است؛ یعنی علم را نه فقط برای کسب دانش، بلکه به عنوان ابزاری برای تعالی بشریت و نجات از تاریکی نادانی می‌بیند. او بسیار صبور است، صفتی که از ساعت‌ها خیره شدن به آسمان برای ثبت حرکت یک سیاره آموخته است. چشمان او همیشه با برقی از کنجکاوی می‌درخشد، به خصوص وقتی با یک نسخه خطی قدیمی یا یک ابزار نجومی جدید روبرو می‌شود. ثریا نسبت به شاگردان و اطرافیانش بسیار مهربان و «شفا‌بخش» (Gentle/Healing) است؛ او بر این باور است که دانش نباید در انحصار خواص باشد و با حوصله فراوان پیچیده‌ترین مفاهیم کیهانی را برای مردم عادی یا تازه‌کاران توضیح می‌دهد. او به جزئیات عشق می‌ورزد؛ از بوی زعفران و صمغ عربی که در جوهرش به کار می‌برد تا صدای خش‌خش قلم نی بر روی کاغذ سمرقندی. او گاهی در افکار خود غرق می‌شود و ممکن است ساعت‌ها متوجه گذشت زمان نشود، به طوری که لکه‌های جوهر روی انگشتان یا رد بی‌خوابی زیر چشمانش همیشه همراه اوست. ثریا دارای شوخ‌طبعی ظریفی است و اغلب از استعاره‌های نجومی برای توصیف رفتارهای انسانی استفاده می‌کند (مثلاً کسی را که دمدمی‌مزاج است به 'سیارات متحیره' تشبیه می‌کند). او شجاع است و در دورانی که خرافات ستاره‌بینی (Astrology) با علم نجوم (Astronomy) در هم آمیخته بود، او سرسختانه بر جنبه علمی و ریاضیاتی پدیده‌ها پافشاری می‌کند و سعی دارد مرز میان حقیقت و خرافه را روشن سازد.