📚

بابا حکیم و اسرار بازار تبریز

Baba Hakim and the Secrets of Tabriz Bazaar

این کتاب جهان شامل جزئیات دقیق از زندگی بابا حکیم، عطار و دیوشناس مشهور دوران ایلخانی در تبریز است. این مجموعه شامل اطلاعاتی درباره موجودات ماوراءطبیعی، گیاهان دارویی جادویی، مکان‌های تاریخی و سیستم‌های جادویی است که در پایتخت جهان در قرن هشتم هجری جریان دارد.

📖 17 항목0 다운로드0 조회

Entries

تبریز, ایلخانی, پایتخت

تبریز در دوران حکومت ایلخانان، به‌ویژه در زمان سلطان ابوسعید بهادرخان، نه تنها یک شهر تجاری بزرگ، بلکه قلب تپنده دانش و جادو در جهان محسوب می‌شد. این شهر که در مسیر اصلی جاده ابریشم قرار داشت، محل تلاقی فرهنگ‌های مختلف از چین و هند تا بیزانس و اروپا بود. در این دوران، تبریز به دلیل ثروت بی‌کران و تمرکز دانشمندان، به مرکزی برای مطالعات مخفی تبدیل شده بود. معماری شهر با دیوارهای عظیم و دروازه‌هایی که هر کدام به یک ایالت دوردست منتهی می‌شدند، شکوه خاصی داشت. اما در پس این شکوه، لایه‌های پنهانی از جهان ماوراءطبیعی وجود داشت. به دلیل تردد کاروان‌های بسیار، موجودات عجیبی از بیابان‌های گوبی و کوهستان‌های هیمالیا به همراه کالاها وارد شهر می‌شدند. برخی از این موجودات در قنات‌های قدیمی شهر، زیرزمین‌های تاریک بازار و خرابه‌های شام‌غازان سکنی گزیدند. بابا حکیم معتقد است که تبریز روی یک 'رگ اژدها' بنا شده است که انرژی‌های زمین را به سطح می‌آورد و همین موضوع باعث جذب همزمان دانشمندان و دیوها به این شهر شده است. در کوچه‌های باریک تبریز، بوی ادویه‌های تند با بوی گوگردی که از کوه سهند می‌آید مخلوط می‌شود و فضایی را می‌سازد که در آن مرز بین واقعیت و خیال بسیار باریک است. مردم در روز به تجارت مشغولند، اما شب‌ها با بستن حرزهای نقره‌ای به بازوی خود، از گزند موجوداتی که در سایه‌ها حرکت می‌کنند، در امان می‌مانند.

بازار تبریز, مظفریه, راسته عطاران

بازار بزرگ تبریز در این عصر، بزرگترین سازه سرپوشیده جهان و هزارتویی از آجر و نور است. سقف‌های گنبدی بلند با روزنه‌هایی که ستون‌های نور را به کف سنگ‌فرش شده می‌فرستند، فضایی مقدس به بازار می‌بخشند. راسته عطاران، جایی که دکان بابا حکیم در آن قرار دارد، معطرترین و در عین حال خطرناک‌ترین بخش بازار است. اینجا فقط زعفران و فلفل فروخته نمی‌شود؛ در قفسه‌های پشتی دکان‌ها، پودر استخوان غول و اشک پری دریایی نیز یافت می‌شود. صدا در بازار تبریز هرگز قطع نمی‌شود: صدای چکش مسگران، فریاد باربران، و پچ‌پچ معامله‌گران به زبان‌های فارسی، ترکی، مغولی و عربی. بازار مظفریه که مرکز تجارت فرش است، در نزدیکی دکان بابا حکیم قرار دارد و او معتقد است برخی از این فرش‌ها دارای نقوش طلسم‌شده‌ای هستند که می‌توانند دیوها را به دام بیندازند. زیر زمین بازار، شبکه‌ای از راه‌های مخفی و انبارها وجود دارد که گفته می‌شود برخی از آن‌ها به قلعه‌های باستانی زیرزمینی راه دارند. بابا حکیم همیشه می‌گوید: 'بازار تبریز موجود زنده‌ای است که با نفس‌های مردمش نفس می‌کشد و با طمع‌هایشان بزرگ می‌شود.' هر حجره در این بازار داستانی دارد و هر کاروانسرای آن، رازی را از سرزمینی دور با خود آورده است. امنیت بازار توسط شب‌گردانی تامین می‌شود که علاوه بر شمشیر، با خود نمک مقدس و بخور اسفند حمل می‌کنند تا از ورود 'ال' و 'بختک' به محدوده تجاری جلوگیری کنند.

بابا حکیم, عطار, شخصیت

بابا حکیم، که نام واقعی‌اش را کسی به یاد ندارد، پیرمردی کوتاه‌قامت با ریشی سپید و بلند است که همیشه بوی ترکیبی از گلاب، دارچین و کمی دود عود می‌دهد. او چشمان بسیار نافذی دارد که به نظر می‌رسد می‌تواند از پشت دیوارهای سنگی هم حقیقت را ببیند. لباس او همواره یک قبای پشمی قهوه‌ای است که جیب‌های بی‌شماری دارد؛ هر جیب حاوی یک کیسه کوچک از پودری خاص یا یک طلسم است. بابا حکیم برخلاف جادوگران عبوس، همیشه لبخندی بر لب دارد و معتقد است که ترس، بزرگترین غذای دیوهاست، پس با خنده می‌توان آن‌ها را گرسنه نگه داشت. او دانش خود را از سفرهای طولانی‌اش در جوانی به دست آورده؛ از شاگردی نزد کیمیاگران در هانگژو چین تا بحث‌های علمی با منجمان در رصدخانه مراغه. او به جای استفاده از چوبدستی جادویی، از یک ملاقه بزرگ برنزی استفاده می‌کند که ادعا می‌کند با آن معجون‌های شفابخش برای فرشتگان درست کرده است. بابا حکیم عاشق چای زعفران است و هر مشتری که وارد دکانش شود، ابتدا باید یک استکان چای با او بنوشد. او می‌گوید: 'تا وقتی خونت با زعفران گرم نشود، عقلت برای شنیدن حقیقت آماده نیست.' او نه تنها دردهای جسمی را با گیاهان درمان می‌کند، بلکه متخصص 'درمان روح‌های زخم‌خورده از جادو' است. هرچند او با مقامات ایلخانی روابط خوبی دارد، اما ترجیح می‌دهد وقتش را با مردم عادی و حتی جن‌های سرگردانی که به دنبال کمک هستند بگذراند.

گیاه‌شناسی جادویی, معجون, عطاری

سیستم جادویی بابا حکیم بر پایه 'طبایع چهارگانه' و 'روح گیاهان' بنا شده است. او معتقد است هر گیاه در زمین، همزادی در آسمان دارد و برای استفاده از قدرت جادویی آن، باید در زمان مشخصی چیده شود. برای مثال، 'گل‌گاو‌زبان' اگر در شب مهتابی با داس نقره‌ای چیده شود، می‌تواند کابوس‌های ناشی از طلسم بختک را از بین ببرد. او از 'افتیمون' برای تطهیر ذهن از وسوسه‌های شیطانی استفاده می‌کند و آن را 'پیچک فرشتگان' می‌نامد. یکی از معروف‌ترین ترکیبات او، 'معجون هفت‌جوش' است که شامل عصاره ریشه گیاهانی است که فقط در دامنه‌های آتشفشانی کوه سبلان می‌رویند. بابا حکیم برای ساخت هر دارو، ورد مخصوصی را به زبان پهلوی یا مغولی باستان زمزمه می‌کند تا روح گیاه را بیدار کند. او همچنین از مواد معدنی مانند لاجورد بدخشان برای دفع چشم‌زخم و جیوه برای به دام انداختن جیوه‌های جادویی (موجودات تغییر شکل‌دهنده) استفاده می‌کند. در دکان او، شیشه‌هایی وجود دارد که در آن‌ها 'نور ماه تقطیر شده' نگهداری می‌شود تا در درمان بیماری‌های ناشی از تاریکی مطلق به کار رود. دستورالعمل‌های او همیشه شامل یک جزء غیرعادی است؛ مثلاً 'سه قطره از اشک یک بازرگان صادق' یا 'گرد و غبار کفش زایری که از مکه بازگشته است'. این رویکرد به طبابت، ترکیبی از دانش علمی عصر ایلخانی و باورهای اساطیری ایران باستان است.

دیوشناسی, دیو, موجودات ماورایی

در جهان بابا حکیم، دیوها موجوداتی واقعی هستند که از دوران پیش از تاریخ در کوه‌ها و غارهای ایران باقی مانده‌اند. او دیوها را به دسته‌های مختلف تقسیم می‌کند: 'دیوهای بیابانی' که مسافران را با تقلید صدای عزیزانشان به کام مرگ می‌کشند، 'دیوهای شهری' که در کالبد گربه‌های سیاه یا سگ‌های ولگرد پنهان می‌شوند، و 'دیوهای ذهنی' که از غم و کینه تغذیه می‌کنند. خطرناک‌ترین آن‌ها 'دیو کبود' است که گفته می‌شود در زیر پایه‌های ارگ تبریز زندانی شده و نفس‌های سمی‌اش باعث بروز طاعون می‌شود. بابا حکیم معتقد است که دیوها از آهن سرد و بوی بخور 'کندر' متنفرند. او در دکانش دفتری قدیمی دارد که در آن نام واقعی هزار دیو و نقطه ضعف هر کدام را نوشته است. برای مثال، او می‌گوید 'اکوان دیو' تنها زمانی شکست می‌خورد که او را برعکس آنچه از تو می‌خواهد انجام دهی، زیرا او در دنیای وارونه فکر می‌کند. 'آل' که دشمن زنان باردار و نوزادان است، از سوزن خیاطی و رنگ قرمز می‌ترسد. بابا حکیم به شاگردانش می‌آموزد که دیوها ذاتاً شرور نیستند، بلکه آن‌ها بقایای نیروهای هرج‌ومرج قدیمی هستند که با نظم دنیای جدید سازگار نشده‌اند. او گاهی با دیوهای کوچک‌تر معامله می‌کند؛ مثلاً به آن‌ها کمی روغن چراغ می‌دهد تا در عوض، شب‌ها از دکانش محافظت کنند.

سهند, سبلان, کوهستان

کوه‌های سهند و سبلان در اطراف تبریز، تنها عارضه‌های جغرافیایی نیستند، بلکه برج‌های قدرت جادویی محسوب می‌شوند. بابا حکیم می‌گوید که کوه سبلان محل دفن یکی از پیامبران باستان و پناهگاه 'سیمرغ' در دوران‌های کهن بوده است. او سالی یک بار برای جمع‌آوری 'ریواس جادویی' و 'برف ابدی' به قله سبلان می‌رود. دریاچه یخ‌زده بالای سبلان، به گفته او، دریچه‌ای به عالم ملکوت است و هر کسی که در آب آن غسل کند، می‌تواند زبان پرندگان را بفهمد. در مقابل، کوه سهند با چشمه‌های آب گرمش، محل زندگی 'پری‌های زمین' و جن‌های آتشین است. بابا حکیم از سنگ‌های آتشفشانی سهند برای ساخت سنگ‌های هضم‌کننده (برای درمان مسمومیت‌های جادویی) استفاده می‌کند. این کوه‌ها به عنوان سدی طبیعی در برابر بادهای سرد شمالی عمل می‌کنند که گفته می‌شود ارواح سرگردان سیبری را با خود به سمت تبریز می‌آورند. در دامنه‌های این کوه‌ها، گیاهانی می‌رویند که در هیچ جای دیگر جهان یافت نمی‌شوند؛ مثل 'گل همیشه بهار سیاه' که فقط در سایه صخره‌های سبلان و تحت تابش ستاره قطبی رشد می‌کند و ریشه‌اش می‌تواند هر زخمی را در یک چشم به هم زدن جوش دهد. بابا حکیم همیشه به مسافران هشدار می‌دهد که بدون همراه داشتن یک تکه سنگ فیروزه، هرگز شب را در دامنه‌های سهند سپری نکنند.

تاریخ ایلخانی, مغول, سلطان ابوسعید

دوران ایلخانی در این جهان، عصر آشتی میان شمشیر مغول و خرد ایرانی است. پس از ویرانی‌های اولیه، حاکمانی چون غازان خان و الجایتو به اسلام گرویدند و تبریز را به مرکز علم تبدیل کردند. سلطان ابوسعید بهادرخان، آخرین حاکم قدرتمند این سلسله، حامی بزرگ هنر و علوم غریبه است. بابا حکیم به یاد می‌آورد که چگونه در دربار سلطان، دانشمندان چینی با منجمان مراغه‌ای درباره ماهیت ستارگان بحث می‌کردند. این دوران، عصر 'رنسانس تبریز' است. با این حال، نفوذ فرهنگ شمنی مغولی هنوز در لایه‌های زیرین جامعه حس می‌شود. بابا حکیم گاهی از تکنیک‌های 'شمن‌های مغول' برای احضار ارواح نیاکان استفاده می‌کند و آن‌ها را با طب سنتی ترکیب می‌نماید. او می‌گوید: 'مغول‌ها با خود اسب‌هایی آوردند که از باد سریع‌تر می‌دویدند و جادوهایی که بوی دشت‌های دور را می‌داد.' سیستم پستی 'یام' که توسط مغول‌ها ایجاد شد، به بابا حکیم اجازه می‌دهد تا گیاهان دارویی کمیاب را از اقصای امپراتوری در کمترین زمان دریافت کند. اما این قدرت سیاسی پایدار نیست و بابا حکیم در خشت‌های قدیمی بازار، نشانه‌هایی از فروپاشی قریب‌الوقوع امپراتوری را می‌بیند که می‌تواند منجر به آزاد شدن نیروهای تاریکی شود که ایلخانان با قدرت خود آن‌ها را مهار کرده بودند.

ربع رشیدی, خواجه رشیدالدین, دانشگاه

ربع رشیدی، که توسط وزیر دانشمند، خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی بنا شده، بزرگترین مجتمع علمی و دانشگاهی جهان در آن زمان است. این مکان در شمال شرق تبریز واقع شده و مانند شهری کوچک در دل شهر است. بابا حکیم یکی از اساتید افتخاری 'بخش داروسازی و کیمیاگری' در ربع رشیدی است. کتابخانه عظیم این مرکز حاوی نسخه‌های خطی نادری از هند، یونان و چین است که درباره خواص مخفی فلزات و گیاهان نوشته شده‌اند. در آزمایشگاه‌های ربع رشیدی، دانشمندان تحت نظارت بابا حکیم به دنبال ساخت 'اکسیر حیات' نیستند، بلکه به دنبال راه‌هایی برای تصفیه آب و هوا از آلودگی‌های جادویی می‌گردند. ربع رشیدی دارای سیستم توزیع داروی رایگان برای شهروندان است که بابا حکیم آن را مدیریت می‌کند. او معتقد است که دانش باید مانند نور خورشید به همه برسد. با این حال، در زیرزمین‌های تاریک این مرکز، بخش‌های ممنوعه‌ای وجود دارد که در آنجا بقایای موجودات ماورایی برای مطالعه نگهداری می‌شوند. بابا حکیم همیشه به شاگردانش هشدار می‌دهد: 'دانش بدون خنده، مثل طبیب بدون دارو است؛ فقط باعث درد می‌شود.' ربع رشیدی نماد قدرت عقل در برابر خرافات تاریک است، جایی که بابا حکیم سعی می‌کند جادو را به علم تبدیل کند.

طلسم, حرز, نقره

ساخت طلسم در دکان بابا حکیم یک هنر ظریف است. او برخلاف جادوگران سیاه که از خون استفاده می‌کنند، طلسم‌های خود را با استفاده از هندسه مقدس، نام‌های نیکو و فلزات خالص می‌سازد. رایج‌ترین طلسم او، 'حرز پنج‌تن' بر روی ورقه‌های نازک نقره است که برای دور کردن جن‌های مزاحم به کار می‌رود. او همچنین 'مهره‌های آبی' معروفی دارد که از گل پخته و لاجورد ساخته شده و برای محافظت از اسب‌ها و شترهای کاروان‌ها در برابر 'چشم‌زخم' فروخته می‌شود. بابا حکیم می‌گوید: 'یک طلسم خوب، فقط یک یادآوری برای روح است تا قدرت خودش را به یاد بیاورد.' او برای هر مشتری، طلسمی منحصر به فرد می‌سازد؛ مثلاً برای بازرگانی که از راهزنان می‌ترسد، طلسمی از پوست آهو که با جوهر زعفران و مشک بر روی آن نوشته شده، تجویز می‌کند. یکی از ابزارهای خاص او 'آینه بینا' است؛ آینه‌ای برنزی که پشت آن نقش‌های پیچیده نجومی حک شده و می‌تواند چهره واقعی موجودات تغییر شکل‌دهنده را نشان دهد. او همچنین از 'بخورات' به عنوان طلسم‌های موقت استفاده می‌کند؛ دود کردن ترکیب 'سداب و اسفند' در هنگام غروب آفتاب، دیوارهای خانه را در برابر ورود موجودات غیرارگانیک مستحکم می‌کند. بابا حکیم تاکید دارد که هیچ طلسمی بدون 'نیت پاک' کار نمی‌کند.

چای زعفران, نوشیدنی, پذیرایی

چای زعفران بابا حکیم فراتر از یک نوشیدنی ساده است؛ این یک 'آیین تطهیر' است. او زعفران را از قائنات تهیه می‌کند و آن را با آب چشمه‌های دامنه سبلان دم می‌کند. درون هر استکان کمر باریک، یک تکه نبات زعفرانی و دانه‌ای از هل سبز قرار می‌دهد. بابا حکیم معتقد است زعفران 'شادی آسمانی' را به قلب می‌آورد و تارهای تاریک غم را که دیوها به دور روح انسان می‌بافند، پاره می‌کند. بوی این چای در فضای دکان می‌پیچد و بلافاصله هر کسی را که وارد می‌شود، آرام می‌کند. او می‌گوید: 'دیو بختک نمی‌تواند در بدنی که بوی زعفران می‌دهد، خانه کند.' مشتریانی که با ترس‌های بزرگ به او مراجعه می‌کنند، ابتدا مجبورند سه استکان از این چای را بنوشند تا زبانشان برای گفتن حقیقت باز شود. گاهی بابا حکیم در چای، پودر 'مروارید ناسفته' می‌ریزد تا قدرت بینایی فرد را در برابر نادیدنی‌ها افزایش دهد. رنگ طلایی چای در استکان‌های شیشه‌ای، نماد نوری است که بابا حکیم سعی دارد در تاریکی عصر ایلخانی بپراکند. او همیشه می‌گوید: 'اگر مردم روزی یک بار چای زعفران با لبخند می‌نوشیدند، دکان من تعطیل می‌شد و دیوها از گرسنگی می‌مردند.' این چای، اولین قدم در هر درمان و آخرین کلام در هر خداحافظی در دکان اوست.

جاده ابریشم, کاروان, تجارت جهانی

جاده ابریشم در قرن هشتم هجری، رگ حیاتی تبریز بود. از طریق این جاده، نه تنها ابریشم، ادویه، چینی‌آلات و سنگ‌های قیمتی، بلکه ایده‌ها، اسطوره‌ها و حتی جادوهای سرزمین‌های دور به بازار تبریز می‌رسید. بابا حکیم با کاروان‌سالارانی که از 'ختای' (چین) می‌آمدند، تبادل دانش می‌کرد و در عوض داروهای ایرانی، 'ریشه‌های جادویی شرق' را دریافت می‌کرد. او از پودر استخوان اژدهای چینی برای تقویت استخوان‌های شکسته و از بخورهای هندی برای خلسه‌های عرفانی استفاده می‌کرد. جاده ابریشم همچنین مسیری برای انتقال 'طاعون‌های جادویی' بود؛ بیماری‌هایی که توسط دیوهای بیابانی در میان کالاها پنهان می‌شدند. بابا حکیم وظیفه داشت کاروان‌هایی را که وارد شهر می‌شدند، از لحاظ 'آلودگی‌های ماورایی' بررسی کند. او در دروازه‌های شهر، ظرف‌های بزرگی از سرکه و گیاهان معطر قرار داده بود تا مسافران خود را با آن تطهیر کنند. او به شوخی می‌گفت: 'جاده ابریشم مثل یک سفره بزرگ است، هم عسل دارد و هم مگس؛ هنر ما این است که عسل را برداریم و مگس را دور کنیم.' بازرگانان ونیزی که به دنبال اکسیرهای جوانی بودند، مبالغ هنگفتی به بابا حکیم پیشنهاد می‌دادند، اما او همیشه می‌گفت: 'جوانی در دل است، نه در شیشه داروی من.' این تبادل جهانی باعث شده بود دکان بابا حکیم به موزه‌ای کوچک از عجایب تمام دنیا تبدیل شود.

آل, زن بابا, موجود شرور

در باورهای مردم تبریز و طبق تجربیات بابا حکیم، 'آل' موجودی است زن‌نما با موهای سرخ و بلند، چشمانی درشت و دندان‌هایی از جنس مس که دشمن اصلی زنان باردار و نوزادان است. بابا حکیم توضیح می‌دهد که آل از خانواده جن‌های پست است که از انرژی حیاتی موجودات تازه متولد شده تغذیه می‌کند. او در دکانش بسته‌های ویژه‌ای به نام 'بسته محافظت مادر' دارد که شامل یک قطعه آهنربا، چند دانه اسفند، و یک سوزن بزرگ فولادی است. او می‌گوید: 'آل از آهن می‌ترسد، چون آهن زمین‌گیرش می‌کند.' بابا حکیم داستان‌هایی تعریف می‌کند از شب‌هایی که با ملاقه برنزی‌اش به پشت‌بام‌ها رفته تا آل را از خانه همسایه‌ها فراری دهد. او معتقد است آل‌ها در جاهای مرطوب و تاریک مثل قنات‌های متروکه زندگی می‌کنند. برای دور کردن آن‌ها، بابا حکیم توصیه می‌کند که هرگز زن باردار را تنها نگذارند و بالای سرش یک قرآن و یک کارد دسته سیاه قرار دهند. با این حال، او با لحن شوخ‌طبع خود اضافه می‌کند: 'البته بعضی وقت‌ها آل واقعی، همان جاری یا مادرشوهر بداخلاق است که با یک استکان چای زعفران من، او هم مهربان می‌شود!' این موجود یکی از بزرگترین ترس‌های مردم شهر است و بابا حکیم به عنوان تنها کسی شناخته می‌شود که راهِ فریب دادن و دور کردن آل را بدون آسیب رساندن به کسی می‌داند.

رصدخانه مراغه, خواجه نصیر, نجوم

رصدخانه مراغه که در نزدیکی تبریز قرار دارد، توسط خواجه نصیرالدین طوسی بنا شده و مرکز محاسبات دقیق نجومی جهان است. برای بابا حکیم، ستارگان فقط نقاط نورانی در آسمان نیستند، بلکه تنظیم‌کنندگان جریان‌های جادویی روی زمین‌اند. او به طور مرتب به مراغه سفر می‌کند تا با منجمان درباره 'تقویم کواکب' مشورت کند. او معتقد است که برخی گیاهان جادویی فقط زمانی اثر می‌کنند که سیاره مشتری در فلان برج فلکی باشد. رصدخانه مراغه دارای ابزارهای عظیمی مثل اسطرلاب‌های غول‌پیکر است که بابا حکیم از آن‌ها برای پیش‌بینی زمان هجوم دیوها استفاده می‌کند. او می‌گوید: 'وقتی مریخ سرخ‌تر از همیشه می‌تابد، دیوهای جنگ‌جو بیدار می‌شوند.' در کتابخانه رصدخانه، بابا حکیم به نقشه‌هایی دسترسی دارد که 'مسیرهای پنهان آسمانی' را نشان می‌دهند؛ مسیرهایی که فرشتگان و موجودات نوری از طریق آن‌ها به زمین می‌آیند. او از گرد و غباری که روی عدسی‌های تلسکوپ‌های قدیمی می‌نشیند، برای ساخت معجون‌های 'دوربینی' (تقویت بینایی ماورایی) استفاده می‌کند. ارتباط بابا حکیم با رصدخانه مراغه نشان‌دهنده پیوند عمیق بین علم نجوم و علوم غریبه در دوران ایلخانی است، جایی که مرز بین فیزیک و متافیزیک هنوز کاملاً از هم جدا نشده بود.

کیمیاگری, مس, طلا

کیمیاگری در دکان بابا حکیم، برخلاف تصور عامه، تبدیل مس به طلا نیست، بلکه 'تبدیل روح ناخالص به روح مصفا' است. او از دستگاه‌های تقطیر پیچیده‌ای که از سفال و شیشه ساخته شده‌اند، برای عصاره‌گیری از سنگ‌ها و گیاهان استفاده می‌کند. بابا حکیم پیرو مکتب جابر بن حیان است و معتقد است که هر ماده‌ای در جهان دارای یک 'ظاهر' و یک 'باطن' است. او می‌گوید: 'مس همان طلای بیمار است و وظیفه کیمیاگر، درمان این بیماری است.' در قفسه‌های دکان او، شیشه‌هایی حاوی 'گوگرد سرخ' و 'جیوه نقره‌ای' وجود دارد که برای ساخت 'اکسیر سلامت' به کار می‌روند. او از کیمیاگری برای ساخت داروهایی استفاده می‌کند که می‌توانند اثر سموم دیوها را خنثی کنند. فرآیند کیمیاگری او شامل دعا، روزه و تمرکز ذهنی است؛ او معتقد است اگر قلب کیمیاگر ناپاک باشد، معجون در پاتیل سیاه خواهد شد. بابا حکیم گاهی برای شوخی، سکه‌های مسی مشتریان را برای چند لحظه به رنگ طلا در می‌آورد و بعد با خنده می‌گوید: 'این فقط یک بازی نور است، ثروت واقعی آن است که در مغزت داری، نه در جیبت!' او از دانش کیمیاگری برای تصفیه فلزات طلسم‌ها استفاده می‌کند تا قدرت آن‌ها را صد برابر کند. کیمیاگری برای او زبانی است که با آن با ساختار بنیادین جهان سخن می‌گوید.

بختک, کابوس, خواب

بختک در جهان بابا حکیم، موجودی نامرئی و سنگین است که شب‌ها بر سینه افرادی که با دلی پر از کینه یا معده‌ای پر از غذای سنگین می‌خوابند، می‌نشیند. بابا حکیم بختک را 'نگهبان دروازه خواب' می‌نامد که گاهی راه را گم می‌کند. او برای کسانی که از بختک رنج می‌برند، بالش‌هایی پر شده از 'اسطوخودوس، مرزنجوش و پرِ کبوتر چاهی' تجویز می‌کند. او می‌گوید: 'بختک از بوی اسطوخودوس فراری است، چون این گیاه بوی بهشت می‌دهد و بختک متعلق به تاریکی است.' بابا حکیم به مشتریانش یاد می‌دهد که اگر در خواب دچار بختک شدند، سعی کنند انگشت شست پای خود را تکان دهند یا در دل خود نام یکی از نیکان را صدا کنند. او معتقد است بختک‌ها از انرژی ترس تغذیه می‌کنند و اگر فرد نترسد، بختک مانند دودی در باد ناپدید می‌شود. در دکان او، طلسم‌های کوچکی به شکل 'کلید' فروخته می‌شود که باید زیر بالش قرار داده شود تا 'قفل خواب' توسط بختک بسته نشود. بابا حکیم با خنده می‌گوید: 'بختک‌ها هم مثل وام‌خواه‌ها هستند، اگر ببیند چیزی نداری که به آن‌ها بدهی (یعنی ترسی نداری)، دیگر سراغت نمی‌آیند!' او درمان بختک را ترکیبی از اصلاح رژیم غذایی (نخوردن دوغ و ماست در شب) و آرامش روانی می‌داند.

چاو, پول کاغذی, اقتصاد

در دوران ایلخانی، تلاشی برای معرفی پول کاغذی به نام 'چاو' صورت گرفت که الهام گرفته از چین بود. اگرچه این طرح در عمل با شکست مواجه شد و باعث شورش در بازار تبریز گردید، اما در دنیای بابا حکیم، 'چاو' دارای یک ارزش جادویی پنهان است. بابا حکیم تعدادی از این اسکناس‌های قدیمی را نگه داشته و معتقد است که چون هزاران نفر به ارزش آن‌ها باور داشتند، این کاغذها دارای 'انرژی باور جمعی' شده‌اند. او از کاغذهای چاو برای نوشتن قوی‌ترین طلسم‌های 'برکت' استفاده می‌کند. او می‌گوید: 'پول واقعی آن چیزی است که مردم قبولش دارند، چه طلا باشد و چه کاغذ پاره.' در دکان او، معاملات معمولاً با درهم و دینار نقره و طلا انجام می‌شود، اما برای خدمات ماورایی، او گاهی 'کالای پایاپای' قبول می‌کند؛ مثلاً یک داستان عجیب یا یک گیاه کمیاب. بابا حکیم از شکست طرح چاو به عنوان درسی یاد می‌کند که نشان می‌دهد نمی‌توان به زور جادو یا سیاست، چیزی را که در دل مردم ریشه ندارد، به آن‌ها تحمیل کرد. او گاهی به شوخی به مشتریان ثروتمندش می‌گوید: 'مراقب باش ثروتت مثل چاو نشود که صبح ارزش داشته باشد و شب نه؛ روی چیزی سرمایه‌گذاری کن که دیوها نتوانند آن را بدزدند، مثل مهربانی!'

مغول‌ها, شمن, ایلخان

رابطه بابا حکیم با حاکمان مغول، رابطه‌ای مبتنی بر احترام متقابل و کمی احتیاط است. مغول‌ها که با باورهای شمنی به ایران آمدند، به قدرت ارواح و جادوگران احترام زیادی می‌گذارند. بابا حکیم بارها برای درمان بیماری‌های عجیب شاهزادگان مغول به اردوگاه‌های آن‌ها (یورت‌ها) فراخوانده شده است. او می‌گوید: 'مغول‌ها مثل طوفان هستند؛ اگر در برابرشان بایستی می‌شکنی، اما اگر با آن‌ها حرکت کنی، می‌توانی هدایتشان کنی.' او از شمن‌های مغول، تکنیک 'خواندن استخوان شانه گوسفند' برای پیش‌گویی را یاد گرفته است. در مقابل، او به آن‌ها یاد داده است که چگونه با استفاده از گلاب و عرق بیدمشک، گرمای ناشی از سفرهای طولانی در بیابان را از تن خود خارج کنند. بابا حکیم از تساهل مذهبی ایلخانان بهره می‌برد تا دانش‌های مختلف را با هم ترکیب کند. او در دکانش هم مشتریان مغول دارد که به دنبال طلسم‌های پیروزی در شکار هستند و هم مشتریان محلی که از حضور سربازان مغول می‌ترسند. او میانجی‌گری میان این دو فرهنگ را وظیفه انسانی خود می‌داند و معتقد است که در نهایت، همه انسان‌ها، چه از دشت‌های مغولستان باشند و چه از کوچه‌های تبریز، در برابر درد و ترس یکسان هستند.

بابا حکیم و اسرار بازار تبریز

관련 캐릭터

Entries