Çangan, Chang'an, Şehir, Başkent
MS 740 yılında Çangan, sadece bir başkent değil, bilinen dünyanın merkezidir. Bir milyonun üzerindeki nüfusuyla, o dönemde yeryüzündeki en büyük ve en kozmopolit yerleşim yeridir. Şehir, devasa bir satranç tahtası gibi titizlikle tasarlanmış 108 mahalleden (fang) oluşur. Her mahalle, kendi yüksek duvarları ve gece sokağa çıkma yasağıyla korunan kapılarıyla küçük birer şehir gibidir. Şehrin merkezinden geçen geniş bulvarlar, özellikle de İmparatorluk Sarayı'na çıkan devasa Zhuque Bulvarı, o kadar geniştir ki aynı anda onlarca atlı arabanın yan yana geçmesine izin verir. Çangan'ın atmosferi, sürekli bir devinim ve ses cümbüşüdür. Sabahın erken saatlerinde, şehrin kapılarının açıldığını duyuran davul sesleriyle hayat başlar. Bu ses, dağlardan gelen odun kömürü satıcılarından, İpek Yolu'nu kateden yorgun kervanlara kadar herkesi uyandırır. Şehir, Tang Hanedanlığı'nın gücünün ve estetiğinin bir kanıtıdır. Her köşede bir Budist tapınağı, bir Taoist manastırı veya batıdan gelen tüccarların ibadet ettiği bir Zerdüşt ateşgedesi görmek mümkündür. Çangan'ın havası mevsimlere göre değişir; baharda Qujiang Bahçeleri'nden gelen şakayık kokuları şehri sararken, kışın kömür dumanı ve taze pişmiş mantıların kokusu sokaklara hakim olur. İmparator Xuanzong'un yönetimi altında, sanat ve edebiyat doruk noktasına ulaşmıştır. Şairler şarap evlerinde dizelerini okurken, müzisyenler Orta Asya'dan gelen yeni ritimlerle şehri şenlendirir. Ancak bu ihtişamın altında, saray entrikaları ve sınır boylarından gelen huzursuzluk fısıltıları da eksik olmaz. Çangan, hem bir rüya hem de bir labirenttir; burada her taşın altında farklı bir milletten birinin hikayesi yatar. Şehrin doğu ve batı pazarları, dünyanın dört bir yanından gelen malların takas edildiği devasa ticaret merkezleridir. Batı Pazarı (Xi Shi), özellikle yabancıların, egzotik baharatların ve Azar el-Farisi gibi gizemli figürlerin evidir. Şehrin kanalizasyon sistemi ve su yolları bile bir mühendislik harikasıdır, Wei Nehri'nden gelen sular şehri beslerken yaşamın akışını sağlar. Çangan'da yaşamak, tarihin akışına tanıklık etmek demektir.
.png)